![[info]](http://l-stat.livejournal.com/img/userinfo.gif){kind=small}
Памяці Міхася Рагулі
Jul. 6th, 2009 | 10:04 pm
6.08.1914 - 6.07.2002Урывак з успамінаў Янкі Запрудніка пра Міхася Рагулю:
"Жыцьцё сьвятой памяці Міхася Рагулі, як паказвае час ягоных народзінаў - якраз на самым пачатку Першай сусьветнай вайны - прайшло праз усе віхуры мінулага стагодзьдзя. Сын ведамага палітычнага дзеяча - пасла, а пасьля сэнатара польскага Сойму (1922-1928-х гадоў), вязьня польскіх турмаў - Міхась у раньнім веку мусіў змагацца зь цяжкасьцямі й перашкодамі. Пра пачаткі ягонае біяграфіі можна скласьці некаторае ўражаньне, чытаючы кніжку "Ўспамінаў" Міхасёвага бацькі Васіля Рагулі. Сын выдаў яе ў Нью-Ерку ў 1957-м годзе (перавыданая ў Менску ў 1993 г. ). У прадмове да бацькавых успамінаў Міхась Рагуля выявіў свае патрыятычныя пагляды, асуджаючы каляніяльныя рэжымы ў Беларусі як польскі, гэтак і бальшавіцка-расейскі. Такімі перакананьнямі ён кіраваўся цэлае жыцьцё.
Асьвету давялося здабываць ва ўмовах перасьледу беларускага школьніцтва польскімі ўладамі. Пасьля закрыцьця беларускае гімназіі ў Наваградку Міхасю ўдалося знайсьці магчымасьць працягваць вучобу на інжынера ў варшаўскай ды львоўскай палітэхніках.
У часе нямецкай акупацыі працаваў загадчыкам аддзелу культуры ў Віцебску, дбаў пра выдавецтва, школьніцтва, тэатр. Тады-ж стаўся разам із сваім малодшым сябрам Усеваладам Родзькам ды іншымі аднадумцамі заснавальнікам падпольнай Беларускай Незалежніцкай партыі, мэтай якое было змаганьне за незалежнасьць Беларусі з усякім акупантам, у тым ліку зь немцамі. Міхась Рагуля быў рэдактарам бюлетэняў БНП (усіх выйшла 6 нумароў, зь якіх 2 на Бацькаўшчыне, а рэшта ў Нямеччыне).
Сваю вышэйшую асьвету працягваў у паваеннай Нямеччыне: у Марбургу (дзе ўваходзіў у склад управы Цэнтралі Беларускіх Студэнцкіх Арганізацыяў), а таксама ў Мюнхэне. У мюнхэнскай палітэхніцы атрымаў дыплём інжынера.
Пасьля прыезду ў Злучаныя Штаты ў 1950-м годзе зрабіў выдатную кар'еру ў галіне будаўніцтва фабрычных печаў. Першымі гадамі жыцьця ў Нью-Ёрку браў актыўны ўдзел у беларускай грамадзка-культурнай працы, уваходзіў у склад рэдкалегіі газэты "Беларус".
Быў дбайлівым мужам, бацькам, выдатным спэцыялістам, гарачым патрыётам свае паняволенае Бацькаўшчыны, чалавекам лагоднае натуры й добрых звычак.
Вечная яму памяць."
Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
З нагоды ІІ Усебеларускага Кангрэсу
Jul. 3rd, 2009 | 08:14 pm
Зьмяшаем запіс прамоваў прэзыдэнта Рады БЦР Радаслава Астроўскага, які захоўваўся ў зборах бібліятэкі імя Ф.Скарыны ў Лёндане.
Сьпіс прамоваў:
- на ІІ-м Усебеларускім Кангрэсе ў Менску;
- з нагоды 44-х угодкаў Слуцкага Збройнага Чыну;
- з нагоды 46-х угодкаў абвяшчэньня Беларускай Народнай Рэспублікі.
Файл (58 Mb) можна скачаць па гэтай спасылцы (правай клавішай мышы націснуць "Захаваць як...").
Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
Яшчэ адна забытая магіла
Jul. 1st, 2009 | 09:08 pm
Пісьменнік нарадзіўся 23 кастрычніка 1823 годуў вёсцы Замосце, недалёка ад мястэчка Грэск на Случчыне. Пазней сям'я пераехала на Нёман, у вёску Жукаў Барок, куды неўзабаве прыехаў і будучы вядомы польскі і беларускі паэт Уладзіслаў Сыракомля, з якім яны пасябравалі. Адам Плуг працаваў настаўнікам, быў некалькі разоў арыштаваны, з 1875 году пераехаў у Варшаву, дзе працаваў рэдактарам розных варшаўскіх і віленскіх часопісаў, займаўся перакладамі з Гюго і Шэкспіра, выдаў некалькі паэтычных зборнікаў і аповесці. Акрамя таго выдаў біяграфіі Сыракомлі (1862), Крашэўскага (1880), Адынца (1885). Быў незвычайна папулярны ў варшаўскіх літаратурных колах.
Наш зямляк знайшоў спачын на Паванзкоўскіх могілках у Варшаве.
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
Успамін Юльяна Саковіча
Jun. 13th, 2009 | 09:07 pm
Юльян Саковіч нарадзіўся 24 жніўня 1906 году. Паходзіў з фальварка Баўдыры Ашмянскага павету. Скончыў Віленскую Беларускую Гімназію, вучыўся на агранамічным факультэце Віленскага ўнівэрсытэта. Быў зьвязаны з камуністычным падпольным рухам, за што перасьледаваўся польскімі ўладамі.
Пасьля ўз'яднаньня Беларусі ў 1939 годзе быў арыштаваны НКВД, але цудам застаўся жывы. Радыкальна зьмяняе свае погляды, далучаецца да падпольнай Беларускай Незалежніцкай Партыі, кіруе Менскім акруговым камітэтам БНП. Быў начальнікам Менскай паліцыі, працаваў у Беларускай Народнай Самапомачы. Неаднаразова пратэставаў перад нямецкімі акупацыйнымі ўладамі супраць зьнішчэньня мірнага жыхарства і паленьня вёсак.
Пахаваны ў Лідзе.
Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
Пленэр Вольнасьці
Jun. 11th, 2009 | 08:26 am
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
Вандалы ў пагонах зьнішчылі памятны крыж
May. 30th, 2009 | 10:52 pm
26-27 траўня супрацоўнікі Крупскай пракуратуры і міліцыі вырвалі крыж і вывезлі ў невядомым кірунку. Таксама сьледчыя апытвалі мясцовых жыхароў пра тых, хто прывёз і усталяваў помнік.
Зьвятаемся да ўсіх неабыякавых. Затэлефануйце у пракуратуру Крупскага раёну (01796) 5-53-70 і запытайце пра гэты акт вандалізму.Спасылка | Пакінь камэнтар {2} | Add to Memories | Tell a Friend
У Крупскім раёне адкрылі памятны знак ахвярам сталінскіх рэпрэсій
May. 28th, 2009 | 07:20 am
На могілках вёсак Вялікія і Малыя Жаберычы Крупскага раёна Меншчыны 23 траўня адкрылі трохмэтровы драўляны шасьціканцовы крыж нябеснай заступніцы Беларусі сьвятой Ефрасіньні Полацкай. Ён пастаўлены ў памяць пра 55 мясцовых жыхароў — ахвяраў сталінізму.
На крыжы ўмацаваная мэталічная памятная шыльда са сьпісам бязьвінна загубленых сялян. Сьпіс пачынецца імем і графічным малюнкам Юркі Моніча. З 1919 па 1924 год ён кіраваў антыбальшавіцкім рухам у цэнтральным рэгіёне краіны, быў начальнікам штаба Першага партызанскага беларускага аддзела войскаў Беларускай Народнай Рэспублікі, які ўдзельнічаў у Слуцкім узброеным паўстанні 1920 года. Моніч быў забіты супрацоўнікамі АДПУ ў Крупскім раёне 23 чэрвеня 1924 года. Як паведамляе БелаПАН, у цырымоніі адкрыцьця мэмарыяльнага знака ўдзельнічала каля 15 прадстаўнікоў грамадзкасьці, якія наведалі памятныя месцы жыцьця і дзейнасьці Юркі Моніча і яго сям'і.
Спасылка | Пакінь камэнтар {2} | Add to Memories | Tell a Friend
Апошнія дні Уладзіміра Жылкі
May. 27th, 2009 | 11:06 pm
Некалькі дзён таму мы зьмясьцілі аўдыё-запіс твору У.Жылкі "Тэстамэнт", які быў напісаны перад сьмерцю паэта. Успамін Яўхіма Кіпеля дазваляе больш дакладна даведацца пра гэтую трагічную падзею.
***
Жылка расказаў нам, што быў арыштаваны разам з намі і пасаджаны ў менскую турму. Але месяцаў за пяць ён гэтак аслаб, што турэмныя дактары азначылі,
што паэта не будзе жыць. Жылку адвезлі дахаты, дзе ён праляжаў месяцы з чатыры і крыху паправіўся, пачаў хадзіць. НКВД яго сачыла, і як ён толькі крыху ачуняў, яму абвесцілі, што ён засуджаны на пяць год высылкі. Аднак, з увагі на яго хворы стан, яму далі магчымасць выбару — ехаць пад канвоем або без канвою. Жылка, зразумела, выбраў апошняе і сам з'явіўся ў Кацельніч.
У Кацельнічы мы яшчэ пабылі пяць дзён. Да месца высылкі нам заставалася кіламетраў дзвесце пяцьдзесят у бок чыгункі. Нам быў дадзены выбар — ісці пехатой пад канвоем да месца высылкі або як-небудзь дабірацца самім. Мы наважыліся ехаць без канвою, па рацэ Вятцы да прыстані Мядзведак. Ад гэтае прыстані нам трэба было раз'ехацца ў розныя бакі, кажны да свайго месца, вызначанага НКВД: я, Азбукін і Улашчык у г. Налімск, Жылка і Сасіновіч — у г. Уржум, Міцкевіч, Гурскі і Корань. — у г. Малмыж.
На працягу пяцёх дзён мы шмат аб чым гаварылі. Жылка быў у Менску на Акадэмічнай канферэнцыі ў 1927 г. Яго акружалі ў часе канферэнцыі вылучна камуністы і ўсё ўгаворвалі застацца — не ехаць назад у Чэхію. Аднойчы неяк Жылка сустрэўся з намі — беларускімі патрыётамі — адзін на адзін і папытаўся ў нас, ці варта заставацца. Мы ўсе ў адзін голас параілі яму ехаць назад і жыць у Чэхіі. У гутарцы я і прыпомніў Жылку нашыя парады. Пачуўшы гэта, Жылка ўстаў і сказаў: “Ведаеш, браце, мае раны мне і так баляць — ты іх больш не цвялі”. Я папрасіў выбачэння, ды больш аб гэтым ніхто нічога не ўспамінаў.
Мы купілі дзве лодкі — адну маленькую, а другую вялікую. У маленькую пасадзілі Жылку, каб яго ніхто не турбаваў і ён адчуваў сябе больш вольна. Маленькая лодка была, прывязана да вялікае, і пасажыру гэтае лодкі не трэба было веславаць. За капітана нашае “эскадры” быў Міцкевіч, бо ён нарадзіўся і выгадаваўся на Нёмане. З нейкае пасцілкі, ахвяраванае добрымі людзьмі, ён зрабіў ветразь, і мы цэлы дзень ехалі не вяслуючы, але пад вечар наляцеў буй-вецер, парваў сціплы ветразь і ледзь-ледзь нас не патапіў. Ехалі ўдзень, а ўначы раскладалі вогнішча і адпачывалі.
За тыдзень мы прыехалі на апошнюю прыстань Мядзведкі, адкуль мусілі разысціся на пяць гадоў у розныя бакі. Тут мы даведаліся, што ў тым горадзе, дзе будзе адбываць высылку Жылка, няма добрага доктара. Таму паэта папрасіў у тутэйшага НКВД дазволу паехаць з намі ў Налінск на тры дні на кансультацыю да доктара.
Тры дні быў з намі Уладзімір Жылка. На чацвёрты дзень мы нанялі хурманку і паэта паехаў да месца свае высылкі ў г. Уржум. Першы час мы досыць акуратна ліставаліся, Жылка ніколі ні на што не наракаў. Неўзабаве мы даведаліся, што ён знайшоў працу ў тамтэйшай бібліятэцы.
Але за колькі месяцаў мы атрымалі ад Сасіновіча ліст, у якім ён пісаў. што Жылка адчувае сябе вельмі дрэнна. Мы, параіўшыся паміж сабою, пастанавілі прапанаваць паэту кінуць працу і атрымваць ад нас сваіх суродзічаў, пасяродкі на жьщцё. Жылка вельмі пакрыўдзіўся. Ён напісаў нам ліст, у якім, дзякуючы за наш добры намер, заўважыў, што яму міласціна не трэба, бо ён заробіць і сам сабе на хлеб.
У канцы лістапада 1932 года Уладзімір Жылка лёг у бальніцу. I помню, што чацвёртага сакавіка 1933 года я атрымаў ад Сасіновіча ліст, у якім ён пісаў:
“Сябры, падаю вам сумную вестку — няма сярод нас Уладзіміра Жылкі. Першага сакавіка а сёмай гадзіне ўвечары ён памёр. Пахаваў я яго на тутэйшых могілках трэцяга сакавіка а пятай гадзіне ўвечары...” Далей мы даведаліся з ліста, што калі Уладзімір Жылка не мог падняцца з ложка, за тыдзень да ягонае смерці, да яго прыйшоў у бальніцу энкаведысты. Ён заявіў, што НКВД дазваляе Жылку змяніць месца высылкі і нават дазваляе выехаць на паўдня. У той жа час выклікалі ў гарадскі аддзел аховы здароўя Сасіновіча і сказалі, што калі толькі будуць патрэбныя грошы на пераезд Жылкі, дык гэтыя грошы асігнуе гарадскі аддзел. А ў паэты ў гэты час ужо пачалася агонія...
Тыдні за два пасля смерці Уладзіміра Жылкі я атрымаў ад Сасіновіча ліст, але ўжо не поштай, а праз знаёмых людзей. Адчыніўшы ліст, я прачытаў:
“Тэстамент, або духоўніца, адпісаная Уладзімірам з Адама і Таццяны сынам Жылкавым”.
Я зрабіў усё, ад мяне залежнае, каб старанна перахаваць гэты выдатны мастацкі твор, а пасля сканчэння свае высылкі пазнаёміў з ім усю нашу грамадскасць.
Калі я ўспамінаю цяпер тыя апошнія дні, праведзеныя з Жылкам, на памяць усплываюць радкі з аднаго ягонага верша, які ён прачытаў нам у дарозе ад Кацельніча да Мядзведкаў:
Але нам будуць усё ж мілейшы
Часы, калі з нізін балот
3 надзеяй ў шчаснасць дзён святлейшых
Устане ўзбуджаны народ.
Не відна йшчэ ў завірусе,
Куды ляжыць ягоны шлях.
Але дух творчы Беларусі
Жыве й змагае долі жах.
...Бяжыць суровая Вятка. Чытае свае вершы Уладзімір Жылка. Мы, сцяўшы зубы, яшчэ мацней налягаем на вёслы, бо ў нас не згасла вера ў тое, што нашая ідэя правільная. Мы цвёрда перакананыя, што наш народ скіне гвалтоўную маскоўскую ўладу і Беларусь зробіцца вольнаю і самастойнаю*.Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
Запісы са збораў Скарынаўскай бібліятэкі ў Лёндане
May. 25th, 2009 | 08:23 pm
Сёньня БНП зьмяшае новы твор са збораў бібліятэкі імя Ф.Скарыны ў Лёндане. Гэта паэтычны твор Уладзімера Жылкі пад назвай "Тэстамэнт", які быў напісаны незадоўга перад сьмерцю паэта ў бальшавіцкім Гулагу. Тэкст чытаюць Янка Запруднік і Язэп Гуткоўскі.
Файл (10 Mb) можна скачаць па гэтай спасылцы (правай клавішай мышы націснуць "Захаваць як...").
Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
100 гадоў з дня нараджэньня Язэпа Найдзюка
May. 12th, 2009 | 11:31 am
Язэп Найдзюк Фота з "Czasopis: Białoruskie pismo społeczno-kulturalne", nr 2-2004
Працаўнікі рэдакцыі «Беларускай крыніцы» у Вільні: Зьлева напр.: Фота з кнігі: Зянон Пазьняк. Развагі: Канцэпцыя новага Беларускага Адраджэньня, кн.1, артыкулы і матэр'ялы (1990 -ІІІ 1996)
Іншыя артыкулы БНП пра Я. Найдзюка:Беларусы ў Інаўроцлаве. Успамін Язэпа Найдзюка
БНП ушаноўвае памяць Я. Найдзюка і Г. Канапацкага
Інтэрвію з Аленай Глагоўскай:
"100 год невядомаму друкару"
Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
Ушанавалі памяць Булак-Балаховіча
May. 10th, 2009 | 09:37 pm
У гадавіну смерці Станіслава Булак-Балаховіча ў Варшаве прайшлі ўрачыстасці з нагоды ўшанавання ягонае памяці. Арганізатарам мерапрыемства выступіла грамадская арганізацыя „Беларуская нацыянальная памяць”.
Пра гэта Радыё Рацыя распавёў старшыня арганізацыі Анатоль Міхнавец:
- Гэта ўжо стала традыцыяй, што беларусы, у тым ліку нашае таварыства "Беларуская нацыянальная памяць", ушаноўваюць Булак-Балаховіча ў дзень яго нараджэння, дзень смерці і дзень беларускай вайсковай славы. І мы сёння зноў наведалі гэтае месца, ля яго мемарыяльнай дошкі. Запалілі знічы. Выступіла гісторык Наста Ільіна, распавяла пра генерала, пра яго дзейнасць, пра ўшанаванне яго памяці - тут у Варшаве і ў Беларусі. Бо ёсць, напрыклад, у Берасці помнік яго жаўнерам, на могілках дзе яны пахаваны. Наста таксама прэзэнтавала паштоўкі з партрэтамі гістарычных постацей Берасцейшчыны, адна з якіх прысвечана генералу Булак-Балаховічу. І скончылі мы нашу акцыю малітвай у памяць Булак-Булаховіча.
Станіслаў Булак-Балаховіч загінуў у Варшаве 10 траўня 1940 года ад рук Гестапа. Недалёка ад месца ягонай гібелі ёсць памятная шыльда. Аднак месца пахавання Булак-Балаховіча застаецца невядомым.
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
Падтрымаем нашых спартоўцаў
May. 8th, 2009 | 08:12 am
Нашым спартоўцам патрэбна падтрымка заўзятараў. Нацыянальныя сымбалі даюць моц! Яскравы прыклад чэмпіянат сьвету па хакею. Колькі станоўчых эмоцыяў выклікала ПАГОНЯ, якую сябры БНП зьмясьцілі на трыбуне пад час гульняў.
Шмат разоў былі на розных спаборніцтвах і ведаем, што гэта важнае для спартоўца, важная нашая падтрымка. Гэта патрэбнае і важнае для нашай Беларусі!
У бліжэйшы час адбудуцца міжнародныя баі з удзелам беларускіх спартоўцаў.15-22 траўня у Латвіі (Ліепая) пройдзе Чэмпіянат Эўропы па тайскаму боксу.
16 траўня ў Чэхіі ў г.Млада Балеслаў адбудзецца турнір K1 ColliZion Heaven Or Hell, у якім прыме ўдзел знакаміты беларускі баец Аляксей Ігнашоў.
А 23 траўня ў польскай Лодзі адбудзецца турнір K1 WORLD GRAND PRIX in LODZ з удзелам прадстаўніка Беларусі. Пераможца васьмёркі павінен атрымаць права ўдзельнічаць у K1 WGP FINAL16.
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
БНП на чэмпіянаце сьвету па хакеі
May. 7th, 2009 | 10:54 am
Ужо стаў знакамітым здымак з матчу Беларусь: Фінляндыя (2:1, буліты).
Сябры Беларускай Нацыянальнай Памяці прысутнічаюць на гульнях, каб падтрымаць нашых спартоўцаў.
Спасылка | Пакінь камэнтар {12} | Add to Memories | Tell a Friend
40 мужоў харобрых
Apr. 25th, 2009 | 08:31 pm
Зьмяшчаем артыкул Тацяны Сьнітко, які выйшаў у "Нашай Ніве" (№9 (130) 17.05.1999) і распавядае пра гэтую акцыю.
Іх атрымалася недзе чалавек з сорак. Хлопец, апрануты ва ўсё чорнае, зірнуў на вежу з гадзіньнікам. Стрэлкі ішлі да мэты з зайдроснай упартасьцю, ня рухаючыся на вачах, але не спыняючыся. Цяпер яны рыхтаваліся акрэсьліць на плоскасьці часу чвэрць цыфэрбляту, сысьціся ў простым куце. Але людзі ўжо не стаялі купкай, а выраўняліся ў карэ. Па цёмна-плямістых шыхтах у паўцемры скакалі вогненныя цені. Яны выхоплівалі таксама колеры трох палотнішчаў над галовамі. Колеры чырвані на белым тле.
Праз імгненьне звон сарваўся з вышыняў вежаў гарадзенскіх храмаў і накрыў сабой плошчу. Узрушэньне хваляй прайшло па тварах людзей з паходнямі. Званы бласлаўлялі крок.
- Бог нас чуе! - натхнёна выгукнуў адзін.
- Жыве Беларусь! - рэхам данеслася ў адказ.
"...Жыве вечна!" - зноў падумаў у гэты час Невядомы чалавек. Званы засьпелі яго непадалёк, на самым рагу плошчы. Абярнуўшыся, ён убачыў калёну - і ўсё зразумеў. ***
- Бойка ў Горадні? - перапытваюць мяне знаёмцы й незнаёмцы. Калегі, міліцыянты, апазыцыянэры. Большасьць зь іх кажа, што "чулі штось такое!..". Чуткі вакол гарадзенскага шэсьця растуць. Як трава ў красавіку. Як курс даляра.
- Гэта, напэўна, ня нашыя былі. Наш сьцяг маглі ўзяць расейскія фашысты... гэбісты... розныя правакатары.
А гэта кажа мой знаёмы міліцыянт. Знаёмы, між іншым, і сваім колішнім "паляваньнем" на менскіх вулічных акцыях. Потым амаль слова ў слова тое ж паўтарае знаёмы бээнэфавец, на якога некалі паляваў той міліцыянт. Потым, дэманструючы нумар "Навінаў" з шыхтом невядомых людзей, большасьць знаёмых даводзіць пра таемны візыт замежных экстрэмістаў. "Мо, то былі унсоўцы, мо, чачэнцы нават...". Добра, хоць сабе косаўскія альбанцы. Але... Чаму ўсё ж не беларусы?! Чаму мы самі ў сабе зьняверыліся з-за гэтай мазахісцкай "талерантнасьці"?!
Мы прывыклі, што "нашыя" - гэта значыць "вузкае кола гэтых рэвалюцыянэраў" і "страшна далёкія яны ад народу". І мы ўсіх іх ведаем у твар, акрамя хіба што паўмітычнага Мірона. Мы самі ня верым у магчымасьць посьпеху.
Урэшце адзін хлапец, якога ніяк не западозрыш у залішняй лаяльнасьці да рэжыму, урачыста абвяшчае: "І я там быў!" - і знаходзіць сябе на здымку ў "Навінах". У самым канцы шэрагу, дзе ні халеры не разгледзець. "Вы жадаеце падрабязнасьцяў? О, вы атрымаеце іх! Я там быў". Мёд-піва піў, шаноўны. На жаль, у Менску толькі. Сама бачыла.
У прынцыпе, някепска, што ўсім хочацца быць героямі. Але вось калі карціць здавацца імі - гэта гамон. Прыехалі.
І тут я ўспомніла пра Невядомага Чалавека. 25-га ён мусіў быць менавіта ў Горадні. Ён павінен быў абавязкова знайсьціся. Невядомы Чалавек (з вашага дазволу, буду працягваць называць яго гэтак) у героі ня рваўся, усяведа зь сябе ня ўдаваў. Такім ня трэба хлусіць.
Першыя ягоныя словы пры нашай сустрэчы:
- Што, і ты таксама "ішла ў апошнім шэрагу"?
Нават пакрыўдзіцца захацелася.
Вось што распавёў пра гарадзенскія падзеі іхны непасрэдны відавочца...
Яны прайшлі па Савецкай мэтраў сто, калі іх ужо чакалі. Дзьве машыны амону і адна - з "цывільнымі" міліцыянтамі. Амонаўцы былі ў бронекамізэльках і з аўтаматамі.
Пасьля таго як міліцыянты пабачылі шыхт моладзі ва ўніформах, у іх быў стрэс. Яны ня ведалі, што рабіць. Я чуў, як адзін пачаў крычаць нешта кшталту: "Я запрошу базу! Что нам делать? Я запрашу базу!..". У "цывільных" гэты шок прайшоў хутчэй. "Іх трэба спыняць!" - і яны паставілі ўпоперак шыхта міліцэйскі "ўазік".
Тады ў шыхце пачулася нейкая кароткая каманда. Калёна проста абышла машыну й рушыла далей - прыкладна ў той бок, дзе ў Горадні месьціцца чыгуначны вакзал.
Праз мэтраў пяцьдзясят міліцыянты пачалі рабіць на калёну дробныя напады ззаду. Так бы мовіць, са сьпіны, выбіваючы людзей з апошняга шэрагу. А на вуліцы пры гэтым было шмат народу. Некаторыя людзі спачатку пачалі абурацца, крычаць: "Гэтыя эрэн'ешнікі, фашысты, колькі можна, ужо й да нас дабраліся!" А потым пабачылі ў чале калёны тры вялікія бел-чырвона-белыя сьцягі ды прымоўклі. Зразумелі, што гэта не РНЕ, а нешта цалкам адваротнае. Вакол мяне пачуліся крыкі: "БНФ! БНФ! БНФ!" Сабраўся натоўп чалавек прыблізна ў дзьвесьце. Ды там, ля ўнівэрмагу на Савецкай, звычайна тусоўка моладзі...
Менавіта ля гэтага ўнівэрмагу і ўспыхнула бойка. Міліцыя атакавала ззаду. Атакі адбівалі. Частка хлопцаў зь першых шэрагаў падалася назад і дапамагала выхопліваць сваіх таварышаў, якіх пачалі хапаць амонаўцы. Рух наперад усё ж павольна працягваўся. Але тут падскочылі міліцыянты, якія ехалі напярэймы. Я налічыў, што там сабраліся два "ўазікі" і тры звычайныя патрульныя машыны. Падцягваліся яшчэ й міліцэйскія нарады з райаддзелаў. Калёна відавочна трапляла ў аблогу.
Тады я заўважыў: хлопцы, што йшлі наперадзе, становяцца ў больш шчыльны шыхт. І раптам пачулася: "Ру-бон! Ру-бон!"
Народ адразу сьціх. Такога ў Горадні ня бачылі яшчэ ні разу. Міліцыя пачала наскокваць на шыхт дэманстрантаў, але ў рукох у тых палалі паходні. З боку глядзелася, быццам калёна ашчацінілася гэтымі паходнямі, як ёрш. З усіх бакоў, хто б ні спрабаваў сунуцца ўсярэдзіну - паўсюль мог натыкнуцца на вогнішча. Як я бачыў, адзін міліцыянт сапраўды натыкнуўся, абпаліўшы твар. Ён адразу выйшаў з гульні. Калёна паступова пачала прасоўвацца далей, да рогу Савецкай, дзе пачынаецца вуліца Ажэшкі.
І вось тут хлопцаў сапраўды пачалі браць у кола. Ужо пасьпела наехаць процьма машынаў. Відаць, дэманстранты вырашылі цьвёрда абараняцца далей, бо самі сталі ў кола. Я тады падумаў: у выпадку, калі б яны вырашылі прарываць кардон, у іх бы, напэўна, гэта атрымалася. Але - не, хлопцы гутарылі зь міліцыяй. Яны пыталіся, хто зь міліцыянтаў тут галоўны.
Дэманстранты прасілі міліцыю дазволіць ім прайсьці па вуліцы Ажэшкі, абяцалі адразу пасьля гэтага разысьціся й нічога не парушаць. Нехта з калёны напаўжарт прапанаваў амапаўцам таблеткі ад галаўнога болю. Мабыць, менавіта гэта іх і раззлавала. Пасьля сутычак яны й так не былі ў гуморы. Перамовы скончыліся тым, што амон пайшоў у атаку.
Аднак першыя атакі зноў былі адбітыя.
Яшчэ пасьля таго, як калёна спакойна абышла першую міліцэйскую машыну, міліцыя рабіла выгляд, што гэтая машына вось-вось пратараніць шыхты. Пару разоў "уазік" разганяўся й на вялікай хуткасьці рэзка тармазіў перад самымі людзьмі. Можна было не на жарт спужацца, ня дзіва, што нехта пару разоў стукнуў па капоце. Там усе былі ў стане шоку - што адзін, што другі бок.
Частка людзей, што стаялі ў натоўпе разам са мною, пайшла біцца за гэтых невядомых хлопцаў. Знайшліся некалькі чалавек, якія кінуліся біцца таксама, але - у шэрагі міліцыі. Вельмі хутка гэтыя людзі некуды зьніклі. Такое ўражаньне, што сам амон іх і папляжыў там: адрозьніць, хто - што, было дужа цяжка. Усе ў шокавым стане, а тут яшчэ нейкія людзі мітусяцца! Мянты даўблі ўсіх, хто побач.
Утварылася кола паміж абаронцамі й назіральнікамі, і ў гэтым коле бегалі міліцыянты. Стаяў вэрхал; з самых першых сваіх нападаў на калёну большасьць міліцыянтаў кідалася на шэсьце з такой гатоўнасьцю, быццам даўно чакала выпадку...
Бачачы, што разагнаць хлопцаў не атрымліваецца, міліцыя ўжыла газ. Мне асабіста падалося, што скарысталі і звычайны газ, і "Чаромху" (апошняя была, хутчэй за ўсё, ў амона). З адлегласьці мэтраў у 50 - я мусіў адысьці - выпушчаны газ глядзеўся, як туман.
Хлопцы пачалі разьбягацца хто куды. Абараняцца было немагчыма: пазалівалі вочы, твары, там не было ўжо чым дыхаць. Частку адразу "павязалі". Паклалі на асфальт, білі дубінкамі і аўтаматамі. Толькі прыкладамі, "стваламі", але было такое ўражаньне, што па іх гатовыя страляць.
Адразу ж ахова абклала вакзал, у бок якога рухалася шэсьце. Ператрасалі цягнікі, узьнялі ўсе пасты, якія маглі. Прыблізна апоўначы на вакзале было ўжо шмат "людзей у цывільным". Затрымлівалі ўсіх, нават малалетак, абы тыя мелі выгляд, хоць чымсь падобны да выгляду дэманстрантаў. Прыкметамі былі чорныя джынсы, чорныя курткі, "берцы" - вайсковыя боты на шнуроўцы. Асаблівую ўвагу зьвярталі на боты; хто быў у іх абуты - забіралі адразу безь лішніх "цырымоніяў". Я бачыў, як схапілі нейкага хлопца, можа ўдзельніка шэсьця, а мо й не. Твару ягонага я ня ведаў. Яго пасьля білі ў тупіку. Паставілі на расьцяжку ды мэтадычна зьбівалі. Пазьней высьветлілася, што разам з удзельнікамі забралі некалькі зусім выпадковых людзей, спрабавалі іх прышыць да справы.
Многіх з тых, хто адыходзіў, ратавалі самі гарадзенцы, мінакі, зусім незнаёмыя людзі. Гэтак цягнулася ўсю ноч. Усе, хто пасьпеў пачуць, што адбылося, сустракаючы ў горадзе хлопцаў з калёны, літаральна бралі за руку ды выводзілі ў бясьпечнае месца. Ранкам на месцы самай жорсткай бойкі нехта паклаў кветкі й бел-чырвона-белы сьцяг..."
Чамусьці ніхто нідзе яшчэ не згадаў адной цікавай дэталі: што адзін з удзельнікаў гарадзенскай акцыі пайшоў у міліцыю ды здаўся сам. Гэта, аднак, не была "яўка з павіннай". Менавіта гэты чалавек яшчэ перад пачаткам несанкцыяванай акцыі ўзяў на сябе ролю камандзіра. Потым ён ня мог стрываць таго, што ягоныя людзі з паламанымі касьцямі, пабітымі галовамі ня ўсе змаглі выбрацца зь месца пабоішча. Якраз пайшлі чуткі, што адзін з затрыманых нібыта патрапіў у рэанімацыю й можа памерці. Казалі, яго бачылі ў РАУСе непрытомным у лужыне крыві. Ніхто пакуль ня ведаў, што праўдай было толькі апошняе сьцьверджаньне.
Камандзір хлопцаў пайшоў па райаддзелах у пошуках затрыманых паплечнікаў. Калі верыць расповедам, выглядала гэта прыкладна так. У дзяжурку РАУСу заходзіць саліднага выгляду дзядзька ў форменнай вопратцы і строга пытаецца, дзе арыштаваныя дэманстранты. Міліцыянты выцягваюцца перад ім у струнку (думаюць, што прыехала нейкая праверка) і рапартуюць, што хлопцаў тут няма. Толькі з трэцяй спробы ў трэцім пастарунку замест "стрункі" вынікам запыту сталася разгубленасьць іншага кшталту. Паклікалі начальніка. Усю адказнасьць за акцыю камандзір хлопцаў узяў на сябе.
У інтэрв'ю мясцовай прэсе начальнік паведамляў аб дзесятку хуліганаў з гарадзенскага Маладога Фронту, якія пры выглядзе амону "адразу разьбегліся". Пры гэтым, зь ягоных словаў, асаблівых траўмаў не было. Між іншым, згодна зь міліцэйскімі апэратыўнымі зводкамі, для разгону дэманстрацыі былі скарыстаныя амон, ППСМ, спэцпадразьдзяленьні ўнутраных войскаў і апэрытыўна-вышуковыя службы міліцыі (паводле нашых зьвестак, усяго каля 350 чалавек).
Невядомы Чалавек распавёў, як пры затрыманьнях міліцыянты рэзалі на хлопцах на кавалкі камуфляжную форму. Але сапраўднае захапленьне выклікалі "трафэі" - скураныя папругі. У пастарунку некаторыя міліцыянты кінуліся тут жа прымяраць абноўкі, не зьвяртаючы ўвагі на затрыманых.
Пасьля сутачных адсідак па адміністратыўнай справе некаторых хлопцаў выклікалі для гутаркі ў КГБ. Гэбістаў найбольш зацікавіла кола, у якое дэманстранты выстраіліся дзеля абароны. Гутаркі яскрава дэманструюць, што ў нетрах лукашэнкаўскіх спэцслужбаў і зараз жыве трохгадовай даўніны "справа УНСО".
Адны ў Беларусі баяцца. Баяцца лёсу Тамары Віньнікавай, Генадзя Карпенкі, Арнольда Пячэрскага, Юрыя Захаранкі. Баяцца зьнікнуць. Знайшлося 40 мужоў харобрых. Якія не баяцца ўзьнікнуць.
Спасылка | Пакінь камэнтар {2} | Add to Memories | Tell a Friend
Барысу Кіту – 99 гадоў
Apr. 6th, 2009 | 08:15 pm
Барыс Кіт нарадзіўся 6 красавіка (24 сакавіка па старым стылі) 1910 г. у Пецярбургу. Пачатковую адукацыю атрымаў на радзіме – у Наваградскай гімназіі. У 1933 г. скончыў фізіка-матэматычны факультэт Віленскага універсітэта са ступенню магістра матэматыкі. Пасля заканчэння універсітэта стаў настаўнікам, асветнікам і гэтаму прызванню аддаў усё сваё жыццё. З 1933 г. Барыс Кіт выкладаў матэматыку ў Беларускай гімназіі ў Вільні, а ў 1939 г. стаў яе дырэктарам. У 1940 г. заняў пасаду акруговага інспектара Баранавіцкай навучальнай акругі, арганізаваў пачатковыя і сярэднія школы ў Баранавіцкім, Слонімскім, Валожынскім і Ваўкавыскім раёнах, аднавіў Беларускую гімназію ў Навагрудку. Б.Кіт быў актыўным удзельнікам беларускага нацыянальнага руху ў Заходняй Беларусі. Ён быў звязаны з Беларускай хрысціянскай дэмакратыяй, Таварыствам беларускай школы, Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамадой. У час гітлераўскай акупацыі, узначальваючы семінарыю і школу ў Паставах і Маладзечне, ён ратаваў беларускую моладзь ад вывазу ў Германію.
Ён часта любіць паўтараць: «Усё, што я зрабіў, — для Беларусі». Але ён добра разумеў, што ў СССР яго жыццё заўчасна скончылася б у ГУЛАГу. І ён зрабіў свой выбар — не прыняў сталінскай таталітарнай сістэмы, пайшоў у выгнанне. Ратуючыся ад сталінскай дыктатуры, паспытаўшы, што такое паланізацыя, русіфікацыя, фашысцкая акупацыя, пры якой, трапіўшы ў рукі гестапа, ён ледзь не загінуў (у час вайны Б. Кіт быў вязнем Глыбоцкай турмы), у канцы 40-х вучоны стаў грамадзянінам ЗША.
Сёння імя нашага суайчынніка добра вядома навуковай грамадскасці свету, дзякуючы яго працам па касмічнай праграме ЗША. З сярэдзіны 60-х гадоў Б. Кіт удзельнічаў у падрыхтоўцы першых амерыканскіх касмічных і ракетных сістэм. Як эксперт па астранаўтыцы ЗША ён прымаў удзел у міжнародных з’ездах, перамовах ЗША і СССР аб наладжванні паміж імі супрацоўніцтва ў галіне касмічных даследванняў. Ён чвэрць стагоддзя ўдзельнічаў у амерыканскіх касмічных даследаваннях, першым разлічыў прынцыпы выкарыстання вадароду як паліва для касмічных ракет, аб’ездзіў з лекцыямі амаль усе краіны свету.
Б. Кіт з’яўляецца аўтарам шматлікіх артыкулаў па тэарэтычных пытаннях ракетнай тэхнікі і касмічных даследаванняў, першага ў гісторыі навукі падручніка па ракетнай тэхніцы і ракетным паліве, кнігі “Гісторыя і сучасны стан савецкай астранаўтыкі”, а таксама артыкулаў па гісторыі навукі і педагогіцы. У 1983 г. ён абараніў дысертацыю па гісторыі матэматыкі і атрымаў дыплом доктара філасофіі Рэгенсбургскага універсітэта.
Веды Барыса Кіта прызнаны і высока ацэнены ў свеце. Ён старэйшы сябра Амерыканскага астранаўтычнага таварыства, ганаровы сябра Брытанскага міжпланетнага таварыства, сябра Дырэктарыята нямецкага Астранаўтычнага Таварыства, сябра камітэта гісторыі Міжнароднай Акадэміі Астранаўтыкі (Парыж). Яму нададзена званне заслужанага прафесара Мэрылэндскага універсітэта. Таварыства імя Германа Обэрта (ФРГ) узнагародзіла Барыса Кіта залатым медалём за заслугі ў галіне астранаўтыкі.
Артыкулы пра Б.Кіта ёсць у многіх аўтарытэтных бібліяграфічных даведніках і энцыклапедыях. Ён стаў ганаровым грамадзянінам Навагрудка, дзе некалі вучыўся, узначальваў гімназію, вучыў дзяцей, ганаровым прафесарам Гродзенскага універсітэта імя Янкі Купалы. З юбілеямі яго віншуе прэзідэнт Амерыкі.
Прабыўшы больш за паўвека за межамі Беларусі, валодаючы еўрапейскімі мовамі, ён толькі беларускую прызнае роднай, увесь час размаўляе на ёй, лічыць яе самай прыгожай, мілагучнай, здатнай канкурыраваць з асноўнымі еўрапейскімі. На пачатку 90-х гг., калі Беларусь стала незалежнай, ён адным з першых прыехаў на радзіму, пачаў як настаўнік (на сустрэчу з ім у 1992 г. зляцеліся яго шматлікія былыя вучні з Вільні, Мінска, Навагрудка, Паставаў, Глыбокага, Маладзечна, Гродна) ажыццяўляць планы стварэння Беларускага нацыянальнага універсітэта (па тыпу еўрапейскіх). Разам са сваім адвакатам разаслаў сотні лістоў-праспектаў фундацыям у пошуках спонсараў. Але затым многае ў Беларусі зноў змянілася. І ўсё ж Барыс Уладзіміравіч лічыць, што свет, у тым ліку і Беларусь, прыйдзе да сапраўднай дэмакратыі, бо новае тысячагоддзе нясе надзею на лепшую будучыню, якую збудуюць новыя пакаленні. І цяпер, нягледзячы на цяжкае становішча Бацькаўшчыны, ён, мудры, сталы чалавек, памятаючы ўсе складаныя перыяды беларускай і сусветнай гісторыі, верыць у жыццястойкасць радзімы, яе светлыя перспектывы.
Крыніца: Лідзія Савік. Грамадзянін свету // Кантакты і дыялогі. – 2000. - № 1 –2.
Яраслаў Грынькевіч. Барысу Кіту – 90 // Дыярыюш. - tbm.org.by/ns/no15/diar.html
Спасылка | Пакінь камэнтар | Add to Memories | Tell a Friend
БНП сьвяткуе 91-я ўгодкі Беларускай Народнай Рэспублікі
Mar. 27th, 2009 | 03:16 pm
У Бельску былі запаленыя зьнічы на магіле Яраслава Кастыцэвіча і каля помніка беларускім сялянам, якія сталі ахвярамі польскіх нацыяналістаў з Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. У 1946 годзе было забіта і спалена больш за 70 беларусаў у вёсках Залешаны, Старыя Пухалы, Волька Выганоўская, Зане і Шпакі.
Далейшы шлях ляжаў у кірунку Белавежы, дзе знайшоў спачын генерал Язэп Булак-Балаховіч. На яго магіле ў Белавежы і на месцы гібелі пад Белавежай былі запаленыя зьнічы і прасьпяваная малітва.
У Супрасьлі ўшанавалі памяць Веры Карчэўскай, удзельніцы антыпольскага паўстанцкага руху на Беласточчыне ў 1921-1922 гадах, гераіні судовага працэсу 45 беларусаў у Беластоку ў 1923 годзе, славутай змагаркі, якую ўсе звалі Вера Нязломная.
У Беластоку сябры БНП далучыліся да сьвяточнай вечарыны арганізаванай беларусамі Беласточчыны у клюбе "Фама". Фундатарамі імпрэзы выступілі Радыё Рацыя, тыднёвік “Ніва”, тэлеканал Белсат ды Беларускі Саюз у Польшчы. За асабісты ўклад у беларускую справу старшынём Беларускага Саюзу ў Польшчы Яўгенам Вапам былі ўзнагароджаныя беларускія дзеячы, якія жывуць у Польшчы: спадарыня Алена Глагоўская, спадары Анатоль Вап і Ігар Лукашук.
Падрабязьней пра вечарыну.Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
25 сакавіка - Дзень Волі
Mar. 25th, 2009 | 03:16 pm
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
22 сакавіка - дзень сьмерці Каліноўскага
Mar. 22nd, 2009 | 12:31 pm
22 сакавіка - дзень сьмерці К.Каліноўскага, які за кіраўніцтва нацыянальна-вызвольным паўстаньнем быў забіты на Лукішскім пляцы ў Вільні.Вечная памяць Герою!
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
Сустрэча са Станіславам Шушкевічам у Collegium Civitas
Mar. 20th, 2009 | 10:24 pm
Пад час сустрэчы, на якой прысутнічала каля 60 чалавек, спадар С.Шушкевіч распавёў пра першыя гады незалежнасьці краіны, пра сёньняшні стан беларускіх справаў, абгрунтаваў сваё бачаньне сітуацыі ў Беларусі дый вакол яе.
Размова праходзіла ў канструктыўным рэчышчы, хоць часам узнікалі гарачыя спрэчкі. Але гэта ня дзіўна, бо закраналіся сапраўды балючыя пытаньні, - што і як рабіць далей.
Некаторыя думкі С. Шушкевіча можна прачытаць у яго інтэрвію для Радыё "Рацыя".
Спасылка | Пакінь камэнтар {1} | Add to Memories | Tell a Friend
Вечарына БНП на Дзень Канстытуцыі ў Варшаве
Mar. 15th, 2009 | 10:14 pm
Матэрыял: Радыё "Рацыя" Арганізацыя Беларуская нацыянальная памяць (БНП) на 15 гадавіну прыняцця першай Канстытуцыі незалежнай Беларусі правяла сустрэчу з дэпутатам Вярхоўнага савета 12-га склікання Мікалаем Аксамітам.
Пад час сустрэчы спадар Аксаміт распавёў прысутным пра першыя гады незалежнасці, пра дзейнасць апазіцыі БНФ у Вярхоўным Савеце.
Пра тыя умовы ў якіх вялася праца над праектам першай Канстытуцыі Беларусі. Сёння ёсць рознае стаўленне да Канстытуцыі 1994 года. Але гэта падзея заўсёды застанецца ў гісторыі Беларусі.
Пасля выступу Мікалая Аксаміта былі шматлікія пытанні, якія закраналі і сённяшні стан у Беларусі, паведамляе "Беларуская Нацыянальная Памяць".
